TUNNELBOUWKUIP

Om te de tunnel aan te leggen, is het grondwater uit de bouwkuip weggepompt. Om te de tunnel aan te leggen, is het grondwater uit de bouwkuip weggepompt.
De verschillende retourvelden, zoals bij het Koningsplein, worden nu opgeruimd. De verschillende retourvelden, zoals bij het Koningsplein, worden nu opgeruimd.
Boren van bronnen op diepte, om grondwater uit de bouwkuip te kunnen onttrekken. Boren van bronnen op diepte, om grondwater uit de bouwkuip te kunnen onttrekken.

Bemalen van de A2-bouwkuip, een paar cijfers:

  • 156 weken tunnelbemaling
  • ca. 10 km bemalingsleidingen
  • 525 geboorde deepwellsbronnen

Vinger aan de pols

De bouwkuip en omgeving werden 24/7 bewaakt via een speciaal monitoringssysteem. Weten hoe dat ook alweer zat? Kijk de aflevering van A2 Actueel terug:

Trots op...

Allard van Tongeren van de Bemalingscombinatie A2 Maastricht draagt zijn vak een warm hart toe. Bijzondere momenten laat hij niet zomaar voorbij gaan. Zo kent u Allard misschien nog van Dag van de Bouw, waar hij (zelf gebrouwen?) watermonsters en ijsjes uitdeelde. Of van A2 Actueel, waarin hij regelmatig uitleg gaf over grondwaterbemaling. En was er een mijlpaal bereikt? Bijvoorbeeld de 250ste bron of 10.000 geboorde meters? Dan werden de mannen en vrouwen van A2 Maastricht - op de werkketen en op kantoor - getrakteerd op een koude lekkernij. “Sfeer maak je met elkaar” , is de overtuiging van Allard. En zo is het maar net. Bedankt, bemalingscombinatie A2!

Doorstroming via sifons

Het verdwijnen van de bronbemaling betekent niet dat er geen aandacht meer is voor het grondwater. Integendeel, want verspreid over het tunneltraject zijn 16 sifons aangelegd die het grondwater onder de betonnen tunnel door leiden. Dat is ook noodzakelijk, want zonder maatregelen zou de A2-tunnel de natuurlijke grondwaterstroming gedeeltelijk blokkeren. Dankzij de sifons kan het grondwater zoveel mogelijk blijven stromen op de plek waar het stroomde nog voor de bouwwerkzaamheden van start gingen. Meer weten? Lees verder: www.a2maastricht.nl/grondwater

LAATSTE POMP STAAT UIT...

Geplaatst op 28 januari 2015

Nadat we eind vorig jaar de mijlpaal van de laatste betonstort voor de dubbellaagse tunnel bereikten, werden half januari de laatste stempels uit het laatste - en inmiddels verdwenen - restje bouwkuip gehaald. Aan het rijtje ‘de allerlaatste’ kan nog een bijzondere, maar minder zichtbare gebeurtenis worden toegevoegd. Vorige week, op woensdag 21 januari, werd in alle vroegte de laatste bemalingspomp uitgezet. Daarmee is een einde gekomen aan circa 156 weken tunnelbemaling. Tijd om onze ‘grondwatermannen’ op te zoeken…
“De eindstreep komt nu echt in zicht”, begint Pieter van den Boogaard, coördinator bronbemaling bij Avenue2. “We zijn nu overal bezig met opruimen. Er ligt bijvoorbeeld zo’n 10 kilometer aan bemalingsleidingen in de directe omgeving van het tunneltracé. Die worden nu allemaal weer opgegraven, omdat ze niet langer nodig zijn.”

Grondwater onder controle

Voor het bemalen van de tunnelbouwkuip zijn ook heel wat stroomvoorzieningspunten en retourvelden gerealiseerd en onderhouden. “We hebben hier natuurlijk een gigantische bouwput gehad”, gaat Pieter verder. “Waar elke dag enorme hoeveelheden water uit zijn weggepompt, om de A2-tunnel droog en veilig te kunnen bouwen. Als bouwer heb je dan te maken met allerlei regels en voorschriften. Zo mag de natuurlijke grondwaterstand in de directe omgeving van de tunnelbouwkuip niet worden verstoord. Daarom zijn op verschillende plekken in de buurt van de bouwkuip retourvelden ingericht, waar het opgepompte water - via een stelsel van boven- en ondergrondse leidingen - weer terug in de bodem is gebracht.” Allard van Tongeren van de Bemalingscombinatie A2 Maastricht vult zijn collega aan: “Binnen dit project zijn we erin geslaagd een unieke hoeveelheid water terug in de grond te brengen. Dat komt omdat we de retourvelden hebben uitgevoerd met DSI-bronnen. Die raken het opgepompte water veel beter kwijt.”

Twee in één

Het beheersen van het grondwater tijdens de aanleg van de tunnel was het pakkie-an van de Bemalingscombinatie A2 Maastricht: een samenwerking tussen Henk van Tongeren bronbemaling en Reinders-Wessemius, onderdeel van het Duitse Hölscher Wasserbau. Eén van de redenen dat door familiebedrijf Van Tongeren werd gezocht naar een partner ‘over de grens’ was de Maastrichtse grondsoort. “Je hebt een machine nodig die zowel het hele grove materiaal - de zware zwerfkeien - als de zachte mergel kan hebben”, licht Allard toe. “Qua boortechnieken zijn dat twee uitersten. In Nederland is dan bijna geen geschikt materieel te vinden. Maar Hölscher Wasserbau beschikte over de perfecte machine. De combinatie was dus gauw gemaakt. We zijn in september 2011 gestart met onze werkzaamheden. Dat was toen nog niet direct voor de tunnelbemaling, maar voor het omleggen van in totaal 8 kilometer riolering als één van de voorbereidingen. Ook daarbij moet de grondwaterstand worden verlaagd.”

Diep(s)tepunt

Het grote werk begon eind 2011 bij het Europaplein, met het aanbrengen van de eerste dieptebronnen in de tunnelbouwkuip. Voor de hele A2-bouwkuip waren er 525 van deze deepwells nodig, en daarvoor moesten boringen tot 25 meter diepte plaatsvinden. Onderin elk boorgat is een pomp geplaatst, waardoor het grondwater uit de bodem kon worden onttrokken. Een belangrijk onderdeel. Niet alleen om de tunnelbuizen droog te kunnen aanleggen, maar ook om te zorgen voor een veilige omgeving voor de tunnelgravers, betonjongens, staalmannen én direct omwonenden langs het 2,3 kilometer lange tracé. En dat is gelukt. Allard: “De tunnelbemaling is vrijwel probleemloos verlopen. Daar ben ik trots op. Zeker als je bedenkt hoe immens deze bouwkuip is. Het komt niet vaak voor dat je een bouwput zo diep moet bemalen. Mijn absolute hoogtepunt was dan ook het bereiken van het diepste punt met het graafwerk. Als je daar beneden nog steeds droge voeten houdt… ja, dat is echt wel kicken hoor.”

Meten is weten

De grootste uitdaging voor het bemalingsteam werd gevormd door de diepte van de bouwkuip in combinatie met de bodemopbouw, en dan vooral de kans op aanwezigheid van holle ruimtes en scheuren in de ondergrond, zogenaamde karsten. Maar echte verrassingen zijn uitgebleven. “Dat is onder meer te danken aan het uitgebreide vooronderzoek”, volgens Allard. “We wisten van tevoren waar we zwakke plekken konden verwachten.” “Tijdens het ontgraven van de tunnel zijn de bouwkuip en de omgeving via een speciaal monitoringssysteem - de Observational Method - continu in de gaten gehouden”, gaat Pieter verder. “In dit vak moet je heel secuur zijn. 24 uur per dag en 365 dagen per jaar stonden mensen beschikbaar om storingen en calamiteiten op te lossen. Bijvoorbeeld als er een pomp of aggegraat was uitgevallen of een kabel was gestolen. Ook is er veel overleg geweest met het Waterschap Roer en Overmaas en gemeente Maastricht.”

Vele schouders

De twee collega’s roemen de samenwerking binnen het project. Allard: “A2 Maastricht is zonder meer een technisch hoogstandje. Alleen al om de gigantische hoeveelheden aan grond, staal, beton en water die zijn verzet. Maar om al die afzonderlijke klussen vlot te laten doorgaan, heb je een organisatie nodig waarbij iedereen goed op elkaar is ingespeeld. Die geoliede machine hebben we hier weten te creëren. Dat vind ik bijzonder voor een project van deze omvang.” Pieter is het met hem eens: “Het was soms een heel gepuzzel om alles op elkaar afgestemd te krijgen en de voortgang te borgen. Met het hele team - inclusief het projectbureau als opdrachtgever - hebben we hier de schouders onder gezet, anders was dit nooit gelukt.”

Alaaf!

Nog even en dan verlaten beide mannen het zuiden weer. Allard wil nog graag een boodschap kwijt. “Ik heb hier een fantastische tijd gehad. Hartstikke mooi dat we deze opdracht mochten doen. De omgeving wil ik bedanken voor het prettige werkklimaat. Ongelofelijk hoeveel mensen geïnteresseerd zijn in ons werk. Als ik door de buurt rijdt, dan zwaaien bewoners naar me. Dat enthousiasme - ook tijdens Dag van de Bouw - vind ik geweldig.” Pieter, die tijdens zijn periode bij A2 Maastricht woonde in de ANWB-flat aan het Koningsplein, laat ons weten: “Mijn werk hier houdt dan wel op, maar ik kom zeker weer kijken als de tunnel eind 2016 helemaal af is. Want Maastricht is intussen toch een beetje mijn stad geworden.” En dat laatste geldt zeker ook voor Allard. Over een paar weken loopt hij samen met een aantal bemalingscollega’s van Van Tongeren mee in de carnavalsoptocht van Borgharen. Voor de tweede keer. “Een goede gewoonte, die we hebben overgenomen. Ik noem het onze Limburgering”, aldus Allard. Alaaf!

A2 Actueel

In A2 Actueel van 25 januari 2015 vertelt Allard van Tongeren nog eens over de grondwaterbemaling voor de tunnel:
Bekijk de oudere uitzendingen:
26 augustus 2012: Grip op grondwater
14 oktober 2012: Aanleg van calamiteitenleiding
17 november 2013: Laatste boring voor grondwaterbemaling
Fotografie: Reen van Beek, Huub Giesbertz en Frans Senden