THEMA: HOE WERKT DE A2-TUNNEL?

Koning Willem-Alexandertunnel

BRAND

Update 12 maart 2017

Hoe zit het met de brandveiligheid in de tunnel?
De tunnel A2 Maastricht moet - net als elke andere Nederlandse wegtunnel - voldoen aan strenge veiligheidsmaatregelen, die zijn vastgelegd in de Tunnelwet en het Bouwbesluit. Ook brandpreventie en -bescherming vallen hieronder. Zo is het plafond van beide tunnelniveaus en het bovenste deel van de wanden bedekt met hittewerende bekleding. En de vluchtgang moet tenminste twee uur rookvrij worden gehouden en brandbestending zijn bij een zeer hevige brand.

De tunnel is uitgerust met ruim vijftig verschillende systemen. Alle voorzieningen samen zorgen ervoor dat zowel de kans op een ongeval als de mogelijke gevolgen zo klein mogelijk wordt gehouden. Een ongeluk, bijvoorbeeld een autobrand, wordt direct opgemerkt door de wegverkeersleider in de verkeerscentrale van Rijkswaterstaat. Via één druk op de alarmknop worden alle vier de tunnelbuizen meteen afgesloten voor verkeer. De hulpdiensten worden direct gealarmeerd en komen zo snel mogelijk naar de tunnel. Automatisch worden de systemen voor de brandweer klaargemaakt, zoals de pompen voor de bluswaterleiding. Via de luidsprekers en de autoradio worden weggebruikers in de tunnel opgeroepen om de tunnel zo snel mogelijk te verlaten via de vluchtdeuren.

Tegelijkertijd moeten we duidelijk aangeven dat 100% veiligheid niet bestaat. Er blijven altijd nog risico’s op slachtoffers. Een voorbeeld van een overblijvend risico in een tunnel is dat bij een snel ontwikkelende hevige brand mogelijk niet iedereen tijdig kan wegkomen. Wordt een brand te fel, dan kan de brandweer omwille van de eigen veiligheid niet meer dicht genoeg bij de brand komen om te blussen en eventueel slachtoffers te redden. Daarom is het ook zo belangrijk dat weggebruikers direct vluchten naar een veilige omgeving, en niet afwachten. De kans op zo’n noodsituatie met grote brand is echter heel klein. Grote branden zijn zeer zeldzaam en zijn in de Nederlandse tunnelgeschiedenis sinds 1942 twee keer voorgekomen: in de Velsertunnel (1978) en in de Heinenoordtunnel (2014). In beide gevallen is de brand door de brandweer geblust.
Wat doen de hulpdiensten bij een brand in de Koning Willem-Alexandertunnel?
Bij een ernstig ongeluk, bijvoorbeeld bij een brand of ongeluk met gevaarlijke stoffen, is alles erop gericht om zo snel mogelijk hulp te bieden aan de slachtoffers en de mensen in de tunnel in veiligheid te brengen. Een ongeluk wordt direct opgemerkt door de wegverkeersleider in de verkeerscentrale van Rijkswaterstaat. Via één druk op de alarmknop worden alle vier de tunnelbuizen meteen afgesloten voor verkeer. De hulpdiensten worden direct gealarmeerd en komen zo snel mogelijk naar de tunnel. Automatisch worden systemen voor de brandweer in gereedheid gebracht, zoals de pompen voor de bluswaterleiding.

Bij brand in de Koning Willem-Alexandertunnel opereert de brandweer vanuit twee kazernes die dicht bij de tunnelmonden liggen: één aan de zuidkant en één aan de noordkant. Hierdoor kan de brandweer binnen ongeveer 5 minuten bij de tunnel zijn. Onderweg krijgen de brandweerlieden via een scherm in hun auto informatie over de situatie in de tunnel. Zo hebben ze meestal al een goed beeld van wat er aan de hand is, en kunnen ze bepalen wat ze op dat moment het beste kunnen doen. Hierdoor wordt de kans dat ze voor een te fel ontwikkelde brand komen te staan kleiner, en de kans dat de brand kan worden bestreden groter.

Eenmaal ter plekke treden de hulpdiensten op via de naastgelegen, veilige tunnelbuis. Het brandweerpersoneel beslist per geval hoe zij dit het veiligst kunnen doen.
Wat moet ik doen bij brand in de tunnel?
Bij brand of een ongeluk met gevaarlijke stoffen, wordt u via de luidsprekers en uw autoradio opgeroepen om uzelf direct in veiligheid te brengen via de vluchtdeuren. Elke seconde telt in dit geval. Het is daarom belangrijk dat u niet twijfelt en zo snel mogelijk de tunnel verlaat. 

1) Zet de motor van uw auto uit en laat de sleutel in het contact steken     
2) Loop naar de dichtstbijzijnde vluchtdeur 
3) Help ook anderen die minder goed ter been zijn    
4) Open de vluchtdeur
5) Volg de borden in de vluchtgang. Ze geven de veilige vluchtroute aan
Let op! De veilige route is niet altijd de kortste route. Het kan ook de langste route zijn, waarbij u zo’n 2 kilometer moet lopen. Belangrijk is dat u niet afwijkt van de aangeven route
6) Op het einde van de vluchtgang volgt u de borden naar de opvangplaats.

Als het gevaar is geweken en het ongeluk voldoende is opgeruimd, wordt iedereen terug naar zijn of haar auto geleid. U kunt dan onder begeleiding de tunnel verlaten.

Is er sprake van een beginnende (moterkap)brand?
1) Zet uw auto zoveel mogelijk rechts
2) Zet uw alarmlichten aan
3) Zet de motor af
4) Ga naar de dichtstbijzijnde hulppost aan de kant waar u zich bevindt. Steek dus niet de andere rijstrook over. Loop voor uw auto uit
5) Informeer de wegverkeersleider via de telefoon in de hulppost
6) Probeer de brand te blussen met één van de blusmiddelen in de tunnel. Doe dit alléén in het beginstadium van de brand. Als het blussen van de brand niet lukt, loop dan van het vuur weg en verlaat onmiddelijk de tunnel via de vluchtdeuren. Volg altijd de instructies op die wegverkeersleider in de tunnel omroept.
Hoe wordt voorkomen dat rook in de vluchtgang komt?
De vluchtgang is voorzien van overdruk, zodat rook of andere gevaarlijke dampen uit de ongevalsbuis de vluchtgang niet kunnen binnendringen. Ventilatoren in de twee Dienstengebouwen bouwen die overdruk op.
Is er een automatisch blussysteem zoals een watermistsysteem of sprinklerinstallatie in de Koning Willem-Alexandertunnel? 
Er is geen automatisch blussysteem, zoals een watermistsysteem of sprinklers, in de Koning Willem-Alexandertunnel. Het toevoegen van zo’n installatie is niet nodig, omdat is gebleken dat alle rijkstunnels (bestaand of nieuw gepland) aan de wettelijke veiligheidsnorm voldoen zonder deze aanvullende voorziening. Een automatisch blussysteem maakt dan ook geen deel uit van de strenge en gestandaardiseerde uitrusting voor Nederlandse tunnels, die in overleg met onder meer de brandweer en tunnelexperts is vastgesteld. 

Wat is de aanrijtijd van de brandweer?

Er gelden wettelijke regels voor de aanrijtijd waar hulpdiensten zich aan moeten houden. Dat is 15 minuten. In Maastricht kan de brandweer binnen ongeveer 5 minuten bij de tunnel zijn, dankzij twee brandweerkazernes die vrij dicht bij de tunnelmonden liggen; één aan de zuidkant en één aan de noordkant. Onderweg krijgen de brandweerlieden via een scherm in hun auto informatie over de situatie in de tunnel. Zo hebben ze meestal al een goed beeld van wat er aan de hand is, en kunnen ze bepalen wat ze op dat moment het beste kunnen doen. Bovendien kunnen de hulpdiensten en de wegverkeersleider in de verkeerscentrale met elkaar communiceren.

Hoe vaak komt een tunnelbrand voor?
Voor de rijkstunnels in Nederland treedt gemiddeld twee keer per jaar een kleine brand op (zoals een motorkapbrand), die in korte tijd dooft of wordt geblust (door de weggebruikers of de brandweer) zonder dat er slachtoffers vallen en zonder dat noemenswaardige materiële schade optreedt. Grotere tunnelbranden zijn in Nederland zeer zeldzaam. In de Nederlandse tunnelgeschiedenis is sinds 1942 tweemaal een grote vrachtwagenbrand voorgekomen: in de Velsertunnel (1978) en in de Heinenoordtunnel (2014). In beide gevallen is de brand door de brandweer geblust.

Komt de brandweer bij een brand in de tunnel mij redden?
Bij een noodsituatie zijn twee stappen het belangrijkste:   

  • weggebruikers verlaten direct - via de vluchtdeuren - de tunnel
  • de hulpdiensten komen zo snel mogelijk hulp verlenen

Bij een brand in de tunnel moeten weggebruikers direct - nog vóór de komst van de hulpdiensten - vluchten via de vluchtdeuren. Brand groeit exponentieel. Elke seconde telt in dit geval. Het is daarom belangrijk dat u niet twijfelt en zo snel mogelijk de tunnel verlaat. Er wordt voor u een zo veilig mogelijke omgeving gecreëerd om te kunnen vluchten. De tunnelventilatie gaat automatisch aan en blaast de rook en/of gevaarlijke gassen naar de tunneluitgang. Via omroepberichten wordt u aangemaand om direct naar de vluchtdeuren te gaan. De vluchtdeuren worden aangelicht en er klinkt een geluidssignaal dat u attendeert de deur. Via de vluchtdeuren komt u in de vluchtgang. De vluchtgang is brandbestendig en wordt rookvrij gehouden, zodat u veilig naar buiten kunt vluchten.

Tijd is ook voor de brandweer een cruciale factor om zo snel mogelijk te starten met blussen en te voorkomen dat er een heel hevige brand ontstaat. Een ongeluk wordt direct opgemerkt door de wegverkeersleider in de verkeerscentrale van Rijkswaterstaat. Via één druk op de alarmknop worden alle vier de tunnelbuizen meteen afgesloten voor verkeer. De hulpdiensten worden direct gealarmeerd en komen zo snel mogelijk naar de tunnel. Automatisch worden systemen voor de brandweer in gereedheid gebracht, zoals het aanzetten van de pompen voor de bluswaterleiding.

In Maastricht zijn er korte aanrijtijden voor de hulpdiensten, dankzij twee brandweerkazernes die dichtbij de tunnelmonden liggen. Hierdoor kan de brandweer binnen ongeveer 5 minuten bij de tunnel zijn. Onderweg krijgen de brandweerlieden via een scherm in hun voertuig informatie over de situatie in de tunnel. Zo hebben ze meestal al een goed beeld van wat er aan de hand is, en kan meteen de juiste actie worden ingezet. Door dit snelle optreden wordt de kans dat ze voor een te fel ontwikkelde brand komen te staan kleiner, en de kans dat de brand kan worden bestreden groter.

Tegelijkertijd moeten we ook duidelijk aangeven dat 100% veiligheid niet bestaat. Er blijven altijd nog risico’s op slachtoffers. Een voorbeeld van een overblijvend risico in een tunnel is dat bij een snel ontwikkelende hevige brand mogelijk niet iedereen tijdig kan wegkomen. Wordt een brand te fel, dan kan de brandweer omwille van de eigen veiligheid niet meer dicht genoeg bij de brand komen om te blussen en eventueel slachtoffers te redden. Daarom is het ook zo belangrijk dat weggebruikers direct vluchten via de vluchtdeuren en niet afwachten. De kans op zo’n noodsituatie met grote brand is echter heel klein. Grote branden zijn zeer zeldzaam en zijn in de Nederlandse tunnelgeschiedenis sinds 1942 twee keer voorgekomen: in de Velsertunnel (1978) en in de Heinenoordtunnel (2014). In beide gevallen is de brand door de brandweer geblust.

Worden de politie en ambulance ook automatisch gewaarschuwd als de alarmknop door de wegverkeersleider in de verkeerscentrale van Rijkswaterstaat wordt ingedrukt?
Nee. De melding komt in eerste instantie binnen bij de meldkamer van de brandweer. De centralist van de meldkamer zal vervolgens de desbetreffende brandweerkazernes inzetten en ook politie en ambulancedienst alarmeren. De melding komt dus altijd binnen bij de meldkamer van de brandweer en niet bij de kazerne. Vanuit de meldkamer van de brandweer worden alle eenheden gealarmeerd.